Van protest naar Pride

Pride is ontstaan uit protest. Eind juni 1969 deed de politie in New York een inval in gaybar The Stonewall Inn in Greenwich Village. Na jarenlange pesterijen en geweld door de politie kwam het aanwezige publiek in opstand. Wat volgde waren dagenlange rellen, waarbij onder andere transvrouwen met Afro- en Latijns-Amerikaanse roots, feminiene homomannen (mannen die zich vrouwelijker presenteerden) en butch lesbiennes (lesbische vrouwen met een masculiene presentatie) een belangrijke rol speelden (Pride Amsterdam, z.d.).

De Stonewallrellen worden gezien als een belangrijk keerpunt in de moderne LHBTQIA+-emancipatiebeweging. In de periode daarna werd de term 'pride' populair binnen de beweging. Het woord was een bewuste tegenhanger van het woord 'schaamte' en benadrukte dat niemand zich hoeft te schamen voor wie die is, ongeacht maatschappelijke vooroordelen of onderdrukking. Een jaar na de Stonewallrellen, in 1970, vond in New York onder die term de allereerste Pride Parade ter wereld plaats. Deze mars stond in het teken van de herdenking van de gebeurtenissen bij Stonewall en groeide uit tot een jaarlijkse traditie die wereldwijd wordt gevierd (Pride Amsterdam, z.d.).

Hoe Pride naar Nederland kwam

In Nederland vond op 25 juni 1977 de eerste grote homodemonstratie plaats in Amsterdam. De demonstratie werd georganiseerd uit solidariteit met homoseksuele mannen en lesbische vrouwen en als protest tegen de anti-homocampagne van de Amerikaanse zangeres Anita Bryant. De manifestatie kreeg de naam 'Internationale homobevrijdingsdag- en solidariteitsdag' en wordt gezien als een belangrijke voorloper van de huidige Pride. Een jaar later, in 1978, vond opnieuw een dergelijke manifestatie plaats. Sinds 1979 staat deze jaarlijkse manifestatie bekend als Roze Zaterdag en vindt deze telkens in een andere stad plaats (Gemeente Amsterdam, 2024).

Amsterdam Pride zoals wij die vandaag de dag kennen, met de bekende botenparade door de grachten, ontstond in 1996. Niet als protest, maar als feest, georganiseerd door homo-ondernemers van Gay Business Amsterdam, om de stad en haar diversiteit te vieren. Zo komen binnen Pride twee tradities samen: protest én viering (Gemeente Amsterdam, 2024).

Waarom het nog steeds nodig is

De samenleving is de afgelopen decennia veel veranderd, waardoor sommigen zich afvragen of Pride nog steeds nodig is, nu er al zoveel bereikt is. Onderzoek laat zien dat Pride ook vandaag de dag nog van betekenis is.

Sociologisch onderzoek naar Pridedeelnemers (Ai en Tanimoto, 2026) laat zien dat het meelopen in een Prideoptocht bijdraagt aan een gedeelde sociale identiteit. Deelnemers, zowel mensen uit de LHBTQIA+-gemeenschap als bondgenoten, ervaren tijdens Pride een sterk gevoel van verbondenheid. Zo dragen ze dezelfde regenboogsymbolen en laten ze samen zien dat niemand er alleen voor staat. Voor mensen die in hun dagelijks leven te maken hebben met onbegrip of buitensluiting, is dat gevoel van erbij horen en gesteund worden van grote waarde.

Dit sluit aan bij wat mensen zelf over Pride zeggen: het is de vrijheid om te laten zien wie je bent, jezelf te uiten en anderen te ontmoeten die dezelfde ervaringen delen. Het is een jaarlijks terugkerend moment waarop mensen voelen dat hun verhaal ertoe doet. Daardoor krijgt hun identiteit hier de ruimte, want je merkt dat je nooit de enige bent.

Tegelijkertijd blijft Pride ook een uiting van protest. We kunnen niet stil blijven zitten in een wereld waarin de Amerikaanse regering onder Trump openlijk trans mensen aanvalt. Ook dichter bij huis is er reden tot zorg: volgens de nieuwste enquête van het EU-Bureau voor de Grondrechten (2024) nemen geweld, intimidatie en pesterijen tegen LHBTIQ-personen toe. Pride is daarom niet alleen een feest, maar ook een zichtbare stem voor gelijkheid.

Ook online telt zichtbaarheid

Zichtbaarheid is niet alleen op straat belangrijk, maar ook online. Toch lijken dezelfde Big Tech-bedrijven die zich eerder sterk uitspraken voor queerrechten, zich nu weer wat terug te trekken. Zo laten verschillende bedrijven hun steun voor Pride minder duidelijk zien sinds Trump opnieuw in het Witte Huis zit (Dellinger, 2024).

Dat roept vragen op over de rol van bedrijven tijdens Pride, maar wij bij ProcoliX vinden het belangrijk om hier niet zomaar aan voorbij te gaan.

Een vrij en open internet is belangrijk om de rechten van onze en andere minderheden te beschermen. Onze verantwoordelijkheid gaat voor ons verder dan dat. Daarom zetten we ons in om onze websites, tools en communicatie toegankelijk en inclusief te houden. Pride is voor ons een mooi moment om daar extra bij stil te staan en te kijken wat we nog beter kunnen doen.

Meer dan een feest

Pride is zowel een feest als een protest: het herinnert aan de strijd die eraan voorafging en blijft vandaag de dag aandacht vragen voor gelijkheid en acceptatie. Op 22 augustus is Dordrecht aan de beurt. Of je nu meeloopt in de Pride Walk, langsgaat bij de Roze Markt of gewoon even stilstaat bij de geschiedenis van queerrechten: iedereen die zich inzet voor een omgeving waarin mensen zichzelf kunnen zijn, draagt bij aan een samenleving waarin ruimte is voor iedereen.