Stukje geschiedenis

Voor de jongere generatie: Hyves was tussen 2004 en 2013 het Facebook van Nederland (Wikipedia, z.d.). Facebook bestond nog niet, en iedereen en z'n moeder had een account op Hyves. Het eerste politieke kandidatendebat ter wereld vond plaats via dat zelfde Hyves, en 'hyven' werd zelfs als werkwoord opgenomen in de dikke Van Dale. Eind 2010 kocht De Telegraaf het.

Maar ondertussen was in Amerika Facebook gelanceerd, en dat werd daar net zo snel razend populair als Hyves hier. Facebook had dankzij durfkapitaal onmetelijk diepe zakken, en een directeur die de hele wereld wilde veroveren. Zo werd Facebook een concurrent voor Hyves, en in 2011 haalde het Hyves in. Pogingen van De Telegraaf om het tij te keren mislukten, en in december 2013 viel het doek.

De situatie vandaag

Iedereen die de afgelopen 15 jaar een beetje heeft opgelet, weet dat Zuckerberg bijzonder onfrisse morele opvattingen heeft. In 2010 zei hij ”privacy is is no longer a social norm”, een verdekte manier om te zeggen dat hij lak had aan de privacy van zijn gebruikers. Geld verdienen was het doel: gebruikers waren daartoe het middel, de verkoop van advertenties de methode en stiekeme algoritmes het gereedschap om gebruikers verslaafd te maken (The Guardian, 2010).

Facebook ging over lijken om zo veel mogelijk geld te verdienen, en hobbelde van schandaal naar schandaal. Zuckerberg wist van de schade die het toebracht aan de geestelijke gezondheid van gebruiker, met name jonge, maar koos ervoor om er nog een schepje bovenop te doen (Wikipedia, 2021). Ook het verkopen van gevoelige gebruikersdata voor de beïnvloeding van Amerikaanse verkiezingen en het Brexit-referendum (het Cambridge Analytica-schandaal) (Wikipedia, z.d), was pas een probleem toen het bekend werd.

Weg bij Big Tech

De laatste jaren dringt bij steeds meer mensen het besef door dat niet alleen ”Google is your friend” een leugen is, maar dat dat voor eigenlijk alle commerciële online diensten geldt. Je heet daar dan misschien een 'gebruiker', maar je bent niet meer dan een melkkoe. Maar als je weg wilt, waar kun je dan heen?

De Telegraaf zag zijn kans schoon: ”we hebben de merknaam van Hyves nog liggen, laten we proberen die nieuw leven in te blazen”, verklaarde Ullah. Hyves zou ons verlossen van de giftige algoritmes, sociale media zouden weer leuk en eerlijk worden.

Van de regen in de drup?

Maar vlak na deze aankondiging publiceerde (Follow the Money, 2026) een eigen onderzoek, ”Hyves draait wél op Amerikaanse tech, in tegenstelling tot wat eigenaar De Telegraaf beweert”, dat duidelijk maakte dat het nieuwe goeie ouwe Hyves toch een stuk minder schoon is dan De Telegraaf ons wil doen geloven. Follow the Money concludeerde: “Nog voordat je actief lid bent geworden van Hyves worden je persoonsgegevens al door ten minste drie Amerikaanse bedrijven verwerkt.”

Nou is De Telegraaf natuurlijk gewoon een commercieel bedrijf (in tegenstelling tot bijvoorbeeld Mastodon, dat een non-profitorganisatie is) (JoinMastodon, 2025), en dus moet Hyves gewoon geld gaan opleveren. Net als die commerciële platforms waar Hyves een alternatief voor zou moeten zijn, verkoopt het advertenties, verzamelt het driftig gegevens en verkoopt die ook.

De verstandige keuze?

Het nieuwe Hyves is lang niet zo fout als Facebook, De Telegraaf heeft daarmee de lat ook niet bepaald hoog gelegd. Maar vooralsnog lijkt het ook niet heel veel beter te zijn. Is het dan een serieus alternatief voor Facebook?

Zolang er een commercieel bedrijf achter zit, is het doel per definitie geld verdienen, en dus staan de belangen van gebruikers hooguit op de tweede plaats.

Als je iets zoekt wat fundamenteel beter is, kies je voor een partij die niet economisch maar ideologisch gedreven is; een partij die diensten aanbiedt met opensourcesoftware, in plaats van een 'zwarte doos' waarvan alleen de eigenaar weet wat er onder de motorkap precies gebeurt.